Category: Grote Themas

Over vrijheid: wat is het eigenlijk?

Ik las het boek On Freedom van Timothy Snyder, en wil nu aan de slag met de vijf vormen van vrijheid: soevereiniteit, onvoorspelbaarheid, mobiliteit, feitelijkheid en solidariteit.

De laatste paar jaar zie ik de wereld minder vrij worden. Dat vind ik in zichzelf al verontrustend, maar sinds ik kinderen heb, merk ik dat het me op een andere manier ook raakt. Want het roept bij mij de vraag op wat ik zelf dan kan doen om hen in vrijheid op te laten groeien? En op welke manier bereid ik ze voor op een wereld die minder vrij is dan de wereld waarin ik opgroeide?

Ik kwam het boek “On Freedom” tegen, van Timothy Snyder. Van hem keek ik ook een serie online colleges over de geschiedenis van Oekraïne, waar ik veel van leerde, en waardoor ik hem als spreker en verteller een beetje leerde kennen. Wat hij vertelde vond ik interessant, en de manier waarop hij het vertelde beviel me goed. Zo ook het boek “On Freedom”. En sinds ik het gelezen heb, ben ik aan het broeden op manieren om iets te doen met wat ik uit het boek opstak.

Vrijheid van of vrijheid om

Snyder stelt heel duidelijk dat vrijheid niet is dat je geen hinder ondervindt van iets of iemand anders. Vrijheid is dat wat je (kunt) doen wanneer je de ruimte hebt.

Vijf vormen van Vrijheid

1. Soevereiniteit

Dit is het vermogen om eigen keuzes te maken — jezelf en de wereld voldoende kennen om oordelen te kunnen vellen over waarden en die in je leven te realiseren. Het gaat om controle over het eigen leven; een vrije mens weet wat hij of zij moet doen en hoe [1][2][3].

2. Onvoorspelbaarheid

Vrijheid betekent dat het leven niet helemaal voorspelbaar is omdat mensen in staat zijn verschillende waarden te combineren en compromissen te sluiten. Deze openheid maakt echte, niet door anderen bepaalde keuzes mogelijk, en zorgt ervoor dat onze toekomst niet vastligt [1][2][3].

3. Mobiliteit

Hiermee bedoelt Snyder de mogelijkheid om fysiek, sociaal en economisch te bewegen: de vrijheid om te reizen, je sociale positie te veranderen, of een nieuw levenspad te kiezen. Mobiliteit vereist collectieve voorzieningen zoals gezondheidszorg en onderwijs, die het mogelijk maken dat mensen daadwerkelijk van richting kunnen veranderen [1][2][3].

4. Feitelijkheid

Vrijheid vraagt een greep op de werkelijkheid: toegang tot betrouwbare informatie, wetenschap, onderwijs en journalistiek. Als we het niet eens kunnen worden over wat waar is, is echte vrijheid onmogelijk. Feiten zijn nodig om onafhankelijk en kritisch te kunnen denken [1][2][3].

5. Solidariteit

Vrijheid bestaat pas echt als deze voor iedereen geldt. Vrijheid is een sociaal project: we worden pas vrij dankzij anderen en in gemeenschap met anderen. Wie vrijheid voor zichzelf claimt, moet deze ook voor anderen mogelijk maken [1][2][3].

Snyder betoogt dat deze vijf vormen samenhangen: ze zijn geen individuele privileges, maar sociale doelen die actieve inzet van burgers en instituties vereisen.

Een samenleving moet vrijheid borgen en organiseren

Snyder stelt ook onomwonden dat deze vijf samenhangende vormen van vrijheid niet gerealiseerd en beheerd kunnen worden in je eentje. Je moet het samen doen, voor elkaar, met elkaar en voor anderen. En dat zul je moeten organiseren. Een samenleving heeft daar instituten voor nodig, en manieren om koers te bepalen. Want vrijheid is nooit af, het dient continu onderhouden te worden.

Wat kan ik nu doen?

Al deze zaken spreken me aan. Ze roepen als het ware om iets te gaan doen. En daarvoor wil ik heel graag de komende tijd op zoek. Naar wat ik dan kan en wil doen. Om de wereld voor mijn kinderen meer vrijheid te geven, en hen de middelen te geven om die vrijheid te beheren en te vergroten.

Bronnen (via Perplexity)

[1] On Freedom – European Leadership Platform https://www.europeanleadershipplatform.com/news-item/on-freedom/
[2] Timothy Snyder’s On Freedom – by Mathilde Fasting https://www.persuasion.community/p/timothy-snyders-on-freedom
[3] Timothy Snyder | The Five Forms of Freedom – YouTube https://www.youtube.com/watch?v=O2f97SFlTsg
[4] [PDF] On Freedom Summary – Timothy Snyder – Shortform https://www.shortform.com/pdf/on-freedom-pdf-timothy-snyder
[5] On Freedom: Full Book Summary & Analysis | SparkNotes https://www.sparknotes.com/lit/on-freedom/summary/
[6] On Freedom by Timothy Snyder, book review – For Better Science https://forbetterscience.com/2024/10/21/on-freedom-by-timothy-snyder-book-review/
[7] Freedom Misconstrued – Edwin van de Haar – Law & Liberty https://lawliberty.org/book-review/freedom-misconstrued/

Schepen Aan De Horizon – aflevering 2

Dit was een wat moeilijkere aflevering van SADH om terug te luisteren. Ik praat erin namelijk over de Piramide van Maslow alsof het een sequentiële reeks levensvoorwaarden betreft. Terwijl ook Maslow zelf al vrij snel tot de conclusie kwam dat dat niet zo was.

Oei, dit was een wat moeilijkere aflevering van SADH om terug te luisteren. Ik praat erin namelijk over de Piramide van Maslow alsof het een sequentiële reeks levensvoorwaarden betreft. Terwijl Maslow dat nooit beweerd heeft.

Ik luister de komende tijd een aantal oude podcasts weer terug. De tweede is uit de zomer van 2013, de tweede aflevering van de podcast Schepen Aan De Horizon.

In deze post deel ik de samenvatting, beste quote en drie inzichten die ik uit het gesprek haalde.

Luister de hele aflevering hier terug: https://sadh.nl/2013/07/11/schepen-aan-de-horizon-aflevering-2/

Topquote

En je zou ook best een case kunnen maken om die leerplicht af te schaffen en een leerrecht in te voeren. Dan moet die school het ook een beetje hun best doen om de klanten tevreden te stellen.

Ronald Mulder

Samenvatting

Het gesprek gaat over het onderwerp zelfverwerkelijking en hoe dit in verband staat met de hiërarchie van behoeften. De gasten praten over hoe de maatschappij mensen conditioneert om alleen dingen te zien die ze weten en mogelijk achten, en hoe dit het streven naar zelfverwerkelijking beïnvloedt. Ze bespreken ook hoe het huidige onderwijssysteem studenten mogelijk onvoldoende voorbereidt op de veranderende arbeidsmarkt en hoe belangrijk het is om studenten te leren hoe ze kunnen leren en zich kunnen aanpassen in onbekende situaties. Het gesprek eindigt met een debat over de vraag of er verplichte onderwijsvereisten moeten zijn of dat studenten meer flexibiliteit moeten hebben in het kiezen van hun cursussen.

Q&A

Wat is het belangrijkste verschil tussen het traditionele idee van een carrièreladder en de manier waarop veel jongeren tegenwoordig tegen werk aankijken?

Volgens de spreker zien jongeren werk tegenwoordig eerder als een portfolio van projecten dan als een traditionele carrièreladder.

Waarop moeten scholen zich volgens de spreker richten als kennis gemakkelijk online beschikbaar is?

De spreker vindt dat scholen zich moeten richten op het aanleren van vaardigheden die niet online geleerd kunnen worden, zoals sociale vaardigheden en presentatievaardigheden.

Waarom zijn jongeren volgens het document vaak niet geïnteresseerd in traditioneel politiek activisme?

Het gesprek suggereert dat jongeren meer geïnteresseerd zijn in persoonlijke ervaringen en zelfontplooiing dan in de mening van anderen, en dat dit hun gebrek aan interesse in traditioneel politiek activisme kan verklaren.

Internet-toegang als nutsvoorziening? Volgens mij kan het (bijna)

De commotie rond het aangekondigde verdwijnen van het merk XS4ALL is best groot.

Kennelijk is er een gevoelige snaar geraakt. Niet iedereen neemt er genoegen mee om via een van steeds minder grote merken online te kunnen.

Persoonlijke snaar

Ook bij mij jeukt het nu. Ik koos met opzet voor XS4ALL, omdat ik toegang wilde tot het internet via een partij die me persoonlijk behandelde, en beter voor me leek te zorgen dan al die andere grote merken. Maar er is meer.

Toegang tot het internet zou voor iedereen gelijk beschikbaar moeten zijn. Stel je eens voor dat je in deze tijd niet meer online zou kunnen, dat zou een behoorlijke impact op je leven hebben, en niet ten goede.

Toegang tot het internet zou ook zodanig moeten zijn, dat je vertrouwen kunt hebben in de veiligheid. Privacy is een groot ding. En hoewel XS4ALL daarin niet meer zo ver gaat als in het begin, was wat mij betreft hun woord en werk op dat gebied geloofwaardiger dan dat van hun grote concurrenten. Check deze post van Karin Spaink.

#Commonize

En dan is er nog iets: mijn interesse in Bitcoin en Blockchain heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld naar de mogelijkheden om (nieuwe) digitale infrastructuren op te zetten, die zich niet laten schaken door commerciële partijen, zoals Google (Alphabet) en Facebook onder andere met het internet aan het doen zijn. De aanstaande Odyssey Hackathon voor Blockchain en AI heeft dat thema ook enthousiast omarmd.

Zou toegang tot het internet niet bij uitstek geschikt zijn om als een Commons op te zetten? Zeg maar, zoals een ouderwetse Nuts-voorziening, maar dan echt in de handen van iedereen en dus niemand in zijn eentje?

Ik ben zeker niet de enige die dat denkt:

https://twitter.com/jwwesselink/status/1089911194553585664

Haalbaar?

Ik heb twee redenen om te denken dat het haalbaar is (eigenlijk zelfs drie):

  1. Volgens deze bierviltjesberekening is het commercieel goed te doen om een nieuwe Internet Access Provider te starten (onder het voorbehoud dat je je diensten allereerst alleen via glasvezel aanbiedt, anders wordt het toch snel erg duur)
  2. Een aanbeveling uit de bierviljtesberekening is om een dergelijke nieuwe IAP te starten middels crowdfunding. Zoals we ondertussen op allerlei manieren (De Correspondent, bijvoorbeeld) gedemonstreerd hebben gekregen, is crowdfunding een geweldige manier om te marketen, klantenbinding op te bouwen, en te checken wat die klanten precies van je willen hebben. Dus: om de juiste klanten te verzamelen en te geven wat ze willen.
  3. Internet Toegang is moeilijk decentraal te realiseren. Het is superhandig om het door een bedrijf te laten faciliteren. Maar dat bedrijf moet dan niet op een gegeven moment uitverkoop doen, zoals XS4ALL deed in 1998. Bedrijven als Voys laten zien dat transparantie en openheid uitstekend combineren met zakelijk succesvol zijn EN heel tevreden klanten hebben.

Zo’n manier van het bedrijf starten en organiseren zou in ieder geval een goede stap zijn in de richting van een Commonized Internet Access Provider.

Volgens mij zou het moeten kunnen.